Uitgebreid verslag: Succesvol ZuiderZeeCafé bij iconisch Gemaal Lely

Wat een geslaagde middag! Op 6 maart 2026 kwamen betrokkenen uit de regio samen bij Gemaal Lely in Wieringerwerf voor de derde editie van het ZuiderZeeCafé. De belangstelling was groot: de bijeenkomst zat binnen enkele dagen vol. We geven jullie graag een terugblik – mét fotoverslag.

Het verhaal van Gemaal Lely

Dit onder architectuur gebouwde gemaal door Dirk Roosenburg (hij was esthetisch adviseur bij Rijkswaterstaat) werd voor ons bij hoge uitzondering geopend. Een beter decor voor dit cultuurhistorische programma kunnen we ons niet voorstellen, waarin we erfgoed en verhalen vanuit het verleden met het heden en de toekomst verbinden.

Wethouder Robert Leever trapte de middag af en heette de bezoekers van harte welkom, met een speciaal welkom voor collega wethouder Jeroen Broeders van gemeente Medemblik. Na de introductie volgende een boeiende lezing door Lars Boon en Ingrid Oud van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Met historische beelden en kaarten werd duidelijk hoe cruciaal Gemaal Lely was bij de drooglegging van de Wieringermeer. Het gemaal pompt vandaag de dag nog steeds water weg en vormt daarmee een tastbare verbinding tussen het verleden van de Zuiderzeewerken en het huidige waterbeheer.

Daarna kregen we een rondleiding door het werkende gemaal en werd meer verteld over de geschiedenis, de techniek en het dagelijkse beheer van het gemaal.

Programma ZuiderZeeWerken, wat gaan we doen?

Kwartiermaker Ellen Klaus benadrukte tijdens de middag het doel van het programma:
Met ZuiderZeeWerken willen we de verhalen van het verleden verbinden met initiatieven van nu. Door erfgoed, cultuur en recreatie samen te brengen, blijft het verhaal van de Zuiderzeewerken ook voor nieuwe generaties levend. Zo zijn wij druk bezig met de ontwikkeling van een eigen platform en socialmediakanalen, om een nog breder publiek te bereiken. We zetten hierbij in op samenwerking met initiatiefnemers, erfgoedorganisaties en culturele makers om dit verhaal op nieuwe manieren beleefbaar te maken. Denk aan SEE van DINA een succesvol project uit 2025 dat laat zien hoe de geschiedenis van de Zuiderzeewerken op een eigentijdse manier beleefd kan worden.

Bekijk hier de aftermovie van SEE.

Daarnaast werd aandacht besteed aan het HK Cultuurfonds, een fonds dat initiatieven op het gebied van cultuur en erfgoed in de gemeente Hollands Kroon ondersteunt. Verenigingen, makers en initiatiefnemers kunnen hier terecht voor ondersteuning bij projecten die bijdragen aan het zichtbaar maken van de geschiedenis, verhalen en identiteit van de regio. Voor verschillende ideeën die tijdens het ZuiderZeeCafé werden gedeeld, kan dit fonds een interessante mogelijkheid zijn om plannen verder te ontwikkelen en te realiseren. Meer informatie over het HK Cultuurfonds.

De zeepkistpitches

Tijdens deze editie waren er pitches van diverse makers:

• Dochter van de keetbaas – door Marieke Roos (Historisch Genootschap Wieringermeer) en Tiny van Teulingen (Historische Vereniging Wieringen)

Het verhaal laat zien onder welke omstandigheden arbeiders leefden tijdens de aanleg van de Afsluitdijk en de drooglegging van de Wieringermeer. Met deze nieuwe uitvoering willen de initiatiefnemers deze geschiedenis opnieuw onder de aandacht brengen van een breed publiek.

• Fiets Escape ZuiderZeeWerken – door Alfons van der Veen van Camping Waddenzee

Het idee is om bezoekers spelenderwijs kennis te laten maken met het verhaal van de Zuiderzeewerken, terwijl zij al fietsend het landschap van de Wieringermeer ontdekken.

• Begraafplaatsproject – door Ina Hoogenbosch van Stichting CEB

Door verhalen via QR-codes toegankelijk te maken, krijgen bezoekers letterlijk een inkijk in de levens van de mensen die het landschap hebben gevormd.

Netwerken

Het ZuiderZeeCafé laat zien hoeveel initiatieven en betrokkenheid er in de regio leeft rond het verhaal van de Zuiderzeewerken. Door mensen uit verschillende disciplines – van erfgoedorganisaties tot recreatieondernemers – samen te brengen, ontstaan nieuwe ideeën en samenwerkingen. Het volgende ZuiderZeeCafé staat gepland voor oktober.

Dank aan HHNK voor de gastvrijheid op deze bijzondere locatie en aan alle deelnemers en initiatiefnemers voor hun bijdrage aan deze editie van het ZuiderZeeCafé. We kijken nu al uit naar de volgende bijeenkomst, die in oktober plaats vindt.

Hartelijke groet,

Het programmateam ZuiderZeeWerken

Ellen Klaus, Cyril Kraak, Madeleine Vliegenthart, Angela Schouten, Mare Pit en Astrid Zwaag