Overslaan en naar de inhoud gaan

Berging vliegtuigwrak WOII Kostverlorenpolder Nieuwe Niedorp

UPDATE 17 juni 2021: de berging is afgerond.

Op 23 juni 1941 is in het weiland aan de Kanaalweg 5 in Nieuwe Niedorp een toestel van de Royal Air Force (RAF) neergestort, na beschoten te zijn door een Duitse nachtjager. In het wrak liggen naar alle waarschijnlijkheid de stoffelijke resten van 5 bemanningsleden. Het Nationaal Programma berging vliegtuigwrakken geeft de mogelijkheid het wrak te bergen en de stoffelijke resten van de bemanning een laatste eervolle rustplaats te bieden. Dit geeft de nabestaanden duidelijkheid en rust over het lot van hun familieleden. De gemeenteraad heeft ingestemd met de berging en is inmiddels gestart. 

De berging is gestart

De gemeente Hollands Kroon is opdrachtgever voor de berging. De berging wordt uitgevoerd door een team van Defensie. Zij worden daarbij ondersteund door een gecertificeerde, civieltechnische aannemer. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) ondersteunen de gemeente bij de berging met geld en advies.

Meer nieuws over de berging:

Nationaal programma berging vliegtuigwrakken met nog vermiste vliegers uit de Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog gingen ruim 5500 vliegtuigen in Nederland verloren. In zo'n dertig tot vijftig van deze vliegtuigwrakken liggen waarschijnlijk stoffelijke resten in de bodem. In 2019 is het Nationaal Bergingsprogramma Vliegtuigwrakken van start gegaan. Doel van het programma is vermiste vliegers een graf te geven en hun nabestaanden zekerheid over het lot van hun familielid. Er zijn al enkele geallieerde toestellen geborgen.

Het bergingsprogramma komt tot stand door documentaire 'Liever dood dan vermist'

De documentaire ‘liever dood dan vermist’ waar alles mee begon. Naar aanleiding van de documentaire zijn kamervragen gesteld. De Tweede Kamerleden Stieneke van der Graaf (ChristenUnie), Harry van der Molen (CDA) en Wybren van Haga (VVD) dienen, met ondersteuning van de Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO), een motie in. Hier vragen zij de regering een nationaal programma in te stellen zodat 30 tot 50 vliegtuigwrakken met mogelijk stoffelijke resten geborgen kunnen worden. En de kosten aan gemeenten voor 100% te vergoeden. Deze motie is door bijna alle Kamerleden aangenomen. Daarmee komt er groen licht voor een nationaal programma voor de berging van vliegtuigwrakken uit de Tweede Wereldoorlog.

Stichting Erfgoed Luchtoorlog Nederland zet zich in voor het immateriële erfgoed: het vastleggen van de verhalen

De Stichting Erfgoed Luchtoorlog Nederland legt zoveel mogelijk verhalen vast over deze vermiste bemanningsleden, hun missie en de crashlocatie. Ook maken zij informatie over de luchtoorlog boven Nederland makkelijker vindbaar en geven ze inzicht in dit bijzondere onderdeel van de oorlog. Meer informatie vindt u op hun website en in de bijlage hieronder.

Onderwijsprogramma voor leerlingen over de berging

De Stichting Erfgoed Luchtoorlog Nederland ontwikkelt ook lesbrieven voor leerlingen uit de bovenbouw van het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Zo ook voor basisscholen in Hollands Kroon. Door dieper in te gaan op gebeurtenissen in hun eigen omgeving, vergroten deze lesbrieven de betrokkenheid van leerlingen bij de Tweede Wereldoorlog. Bijvoorbeeld door verhalen te vertellen, samen bijzondere plekken te bezoeken en ruimte te geven aan eigen bevindingen, inzichten en gevoelens. Actuele thema’s zoals vrijheid, mensenrechten en onze rechtsstaat komen hierbij aan bod in een historisch perspectief. De lesbrieven laten hiermee zien dat belangrijke vraagstukken van ‘toen’ ook spelen in het ‘nu’.

Geschiedenis: Tsjechische bemanning nog steeds vermist 

Toen Tsjechië in WO II bezet was door de Duitsers, zijn veel Tsjechen naar het vrije Engeland gevlucht, via Polen en Frankrijk. Vanuit daar boden de Tsjechen hun diensten aan om te vechten voor een vrij Europa. Het vliegtuig van het type Vickers Wellington 1c T2990 van de Britse Royal Air Force (RAF) was een bommenwerper die vooral ’s nachts werd ingezet.

Vilem Bufka
Bemanningslid Vilem Bufka die de crash overleefde. Bron: Dr. Jiri Rajlich

In de nacht van 22 op 23 juni 1941 stegen 6 Tsjechische bemanningsleden in dit vliegtuig op voor een bomaanval op Bremen. Op de terugweg, naar de thuisbasis in Engeland, werd het vliegtuig beschoten door een Duitse nachtjager. Het toestel stortte neer in de Kostverlorenpolder, op het perceel aan de Kanaalweg 5 in Nieuwe Niedorp. 1 van de 6 bemanningsleden overleefde de crash en werd daarna gevangengenomen door de Duitsers. Van de vijf overige bemanningsleden was geen spoor te vinden. Aangenomen werd dat zij om het leven zijn gekomen in het brandende vliegtuig dat zich enkele meters diep in de grond heeft geboord. Het vooronderzoek dat halverwege 2020 is uitgevoerd, heeft het vliegtuigwrak gelokaliseerd. De kans dat stoffelijke resten van een of meerdere bemanningsleden tijdens de berging worden teruggevonden is zeer groot. Met de berging wordt recht gedaan aan de wens van de nabestaanden van de omgekomen bemanningsleden. Het geeft hen duidelijkheid en rust over het lot van hun familieleden.

Stoffelijke resten gaan naar de Berging en Identificatiedienst Koninklijke Landmacht (BIDKL)

De BIDKL bestaat sinds 1945 en is verantwoordelijk voor het opsporen, bergen en identificeren van slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Het gaat zowel om militairen als burgers. De dienst wil oorlogsslachtoffers een naam geven en hun families informeren. Meer info vindt u op hun website.

Bronvermelding bij de afbeeldingen

Zit na Veky (ISBN 80-86289-27-3) van uitgeverij Ostrov, 2003 Praag. Copyrights bij schrijver Jan Rail.

Pagina crash register
Bemanning
Boek
gedenknaald

Lesprogramma ‘Uit de lucht’

Op 2 juni kwamen leerlingen van basisscholen in de buurt kijken bij de berging van het vliegtuigwrak (zie bijlage 1). Deze leerlingen krijgen les over de luchtoorlog via het onderwijsprogramma ‘Uit de lucht’. Dit programma wordt gegeven op scholen in Nieuwe Niedorp en omgeving.

De komende tijd krijgen 180 leerlingen van scholen in Nieuwe Niedorp en omgeving les over de Luchtoorlog 40-45.

De bergingsplek in de Kostverlorenpolder waar de bergingswerkzaamheden worden uitgevoerd. Er is veel aandacht voor de afwatering en stabilisatie van de put die is gegraven..jpg
Kapitein Geert Jonker van de BIDKL geeft uitleg aan de afgevaardigde uit Tsjechië en burgemeester Rian van Dam..jpg
Nadat de klei op de verwerkingslocatie door een speciale zeef is gehaald beland alles op deze lopende band waar bergers dit zorgvuldig bekijken en sorteren..jpg
Onderdeel van een proppellerblad van de bommenwerper.jpg
Onderdeel van het landingsgestel waarvan de band goed te herkennen is..jpg
Ooggetuige Jan Jonker.jpg
Op de verwerkingslocatie in Nieuwe Niedorp geeft bergingsofficier majoor Bart Aalberts uitleg.jpg
ergeant-majoor Patrick van der Stoop van de Explosieven- en Opruimingsdienst laat kogels zien die aangetroffen zijn op de bergingslocatie..jpg
Wat nu al gevonden is tijdens de berging wordt op de verwerkingslocatie tentoongesteld aan de genodigden..jpg
Zowel lokale als landelijke media hebben veel aandacht voor de verhalen die ooggetuige Jan Jonker kan vertellen over het moment dat de Duitse jager het geallieerde vliegtuigtoestel met bemanning uit de lucht schoot..jpg

Chat met Sophie

×
Chat met Sophie